Fuzje i przejęcia

W share dealu kupujesz spółkę (udziały lub akcje) z całą jej historią; w asset dealu wybierasz konkretne składniki, przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. W share dealu strona umów i pracodawca się nie zmieniają — przejmujesz też zobowiązania i ryzyka spółki. W asset dealu przenosisz to, co zdefiniujesz, ale musisz zadbać o zgody kontrahentów i przeniesienie zezwoleń.

Wybór ma skutki podatkowe (VAT, PCC, CIT) i wpływa na zakres sukcesji oraz na to, czy uruchomi się przejście zakładu pracy. Dobieramy wariant do Twojego celu, nie odwrotnie.

Wtedy, gdy łączny obrót uczestników w roku poprzedzającym przekroczył 1 mld euro na świecie albo 50 mln euro w Polsce — w teście „albo/albo". Liczy się wpływ na rynek polski, więc zgłoszeniu podlegają także transakcje zawierane za granicą, jeśli mają tu skutek.

Ustawa przewiduje wyłączenia (m.in. próg 10 mln euro dla przejmowanego podmiotu). Sprawdzamy obowiązek na wczesnym etapie, bo zamknięcie przed zgodą (gun-jumping) grozi karą do 10% obrotu.

Jeśli pochodzisz spoza UE, EOG lub OECD i przejmujesz „podmiot chroniony", prawdopodobnie tak — i od 24 lipca 2025 r. ten reżim jest już stały, a rozpatruje go minister właściwy do spraw gospodarki. Obowiązek dotyczy podmiotów o przychodach w Polsce powyżej 10 mln euro, przy progach 20%, 40% lub dominacji, także w nabyciu pośrednim.

Obok tego działa starszy reżim dla podmiotów strategicznych, a świeżo założona spółka unijna bywa objęta kontrolą przez regułę dwóch lat od utworzenia. Ustalamy Twój status, zanim zaczniesz negocjacje.

FSR to unijna kontrola subsydiów zagranicznych w transakcjach — dotyczy Cię, gdy spełnione są łącznie dwa progi: obrót przejmowanej strony w UE co najmniej 500 mln euro oraz zagraniczne wkłady finansowe stron ponad 50 mln euro w ostatnich trzech latach. „Wkład finansowy" to pojęcie szersze niż subsydium, więc próg łapie więcej sytuacji, niż się wydaje.

Komisja może wezwać do zgłoszenia także transakcję poniżej progu, a przed jej zgodą obowiązuje standstill. Krążące „600 mln euro" to na dziś tylko pomysł z przeglądu FSR, nie prawo.

To prawne prześwietlenie tego, co kupujesz — po to, żebyś płacił za realną wartość, a nie za ukryte ryzyko. Sprawdzamy tytuły, umowy, spory, zgody i zobowiązania, a wynik przekładamy na cenę i na zapewnienia w umowie.

Całą metodykę — zakres, etapy, raport red-flag — prowadzimy na osobnej stronie due diligence prawne. Tu wystarczy wiedzieć, że bez rzetelnego due diligence negocjujesz w ciemno.

Zwykle sprzedający — w zakresie, jaki wynegocjujecie w oświadczeniach i zapewnieniach; a gdy chcecie ograniczyć jego ekspozycję, wchodzi ubezpieczenie W&I. Oświadczenia i zapewnienia rozkładają ryzyko: im szersze, tym więcej po stronie sprzedającego.

Ubezpieczenie W&I ogranicza ekspozycję sprzedającego — choć nie znosi jej dla oszustwa, leakage, naruszenia zobowiązań ciągłych czy ryzyk znanych i wyłączonych z polisy — a kupującemu daje ścieżkę roszczenia do ubezpieczyciela. Prowadzimy je jako osobny wątek z własnym diligence, wyłączeniami i retencją.

Locked-box to cena stała ustalona na dzień bilansu odniesienia; completion accounts to cena korygowana po zamknięciu według faktycznego stanu. Locked-box daje pewność kwoty i prostsze zamknięcie; completion accounts wierniej oddają wartość na dzień closingu, ale wymagają rozliczenia po fakcie.

Dobieramy mechanizm do transakcji i do tego, która strona ma ponieść ryzyko zmian między podpisaniem a zamknięciem. Przy części wartości zależnej od wyników dokładamy earn-out.

W asset dealu lub przy przeniesieniu zorganizowanej części zakładu pracownicy mogą przejść do Ciebie automatycznie na mocy przejścia zakładu pracy (art. 23¹ k.p.) — o ile przenoszona jednostka zachowuje tożsamość; w czystym share dealu pracodawca się nie zmienia, więc zostają na dotychczasowych zasadach. Tam, gdzie art. 23¹ wchodzi, przejście jest automatyczne wraz z odpowiedzialnością za zobowiązania ze stosunku pracy, a Ty masz 30-dniowy obowiązek informacyjny wobec załogi lub związków; pracownik może też w tym okresie rozwiązać stosunek pracy na szczególnych zasadach.

Układamy też zasady dla kadry kluczowej — pakiety motywacyjne, leaver, vesting — żeby transakcja nie kosztowała Cię ludzi, na których stoi biznes.

Transakcja z podmiotem zagrożonym lub w upadłości rządzi się własnymi regułami — inne są ścieżki nabycia, inne ryzyka i inna ochrona kupującego. Nabycie w trybie „pre-pack" (zatwierdzane przez sąd) albo od syndyka (za zgodą rady wierzycieli lub sędziego-komisarza) potrafi dać nabycie wolne od części obciążeń, ale każda ścieżka ma własne warunki skuteczności.

Analizujemy ryzyko bezskuteczności czynności (clawback), sytuację wierzycieli oraz ciągłość zezwoleń, umów i zatrudnienia. W distressed liczy się tempo i pewność tytułu — pilnujemy obu.

Tak — inne są oczekiwania, finansowanie i mechanika wyjścia. Fundusz private equity zwykle oczekuje jasnej struktury zwrotu, reinwestycji lub pakietu menedżerskiego, zasad leaver i czystego wyjścia, a transakcję często warunkuje pozyskaniem finansowania. Inwestor branżowy patrzy bardziej na synergie i integrację.

Dostosowujemy dokumentację i harmonogram do tego, kto jest po drugiej stronie — inaczej negocjuje się z funduszem, inaczej z konkurentem, który chce przejąć rynek.

Coraz częściej tak, ale nie jako uniwersalny obowiązek — o zakresie badania ESG decyduje wymóg inwestora, kredytodawcy albo Twojej pozycji w łańcuchu wartości. Kupujący i banki pytają o ślad środowiskowy, zgodność i ryzyka w łańcuchu dostaw, bo przejmujesz je razem ze spółką.

Badamy ekspozycję ESG proporcjonalnie do transakcji — od zaszłości środowiskowych po obowiązki raportowe — i wskazujemy, gdzie ryzyko powinno trafić do zapewnień lub ceny.

Obie strony — i w każdej roli gramy do jednego celu: bezpiecznej transakcji na Twoich warunkach. Po stronie kupującego (buy-side) skupiamy się na due diligence, zabezpieczeniu ceny i szerokich zapewnieniach. Po stronie sprzedającego (sell-side) — na czystym wyjściu, ograniczeniu odpowiedzialności i sprawnym zamknięciu.

Zawsze na starcie ustalamy, czyje interesy reprezentujemy, i pilnujemy braku konfliktu.